Kerkrecht als vredesrecht en verdraagzaamheid

Onlangs waren ds. Han Schenau (Goes) en ds. Jurrian Oosterbroek (Hoogeveen) van de CGK in de podcast ‘Dick & Daniël Geloven het wel’ van het Nederlands Dagblad om onder andere over de aankomende generale synode van Hoogeveen te praten. Opvallend was dat Han Schenau zelfs de ontbinding van zijn kerkverband ter sprake bracht als dat Gods koninkrijk meer zou dienen, omdat ‘De Heere niet van de Christelijke Gereformeerde Kerken afhankelijk is.’ Hoewel zo’n uitspraak wellicht van bescheidenheid getuigt, wekt deze uitspraak ook de nodige verbazing .

De Rijnsburggroep zet haar openlijke kerkscheuring volhardend voort. Ze wekt daarbij de indruk redelijk te zijn en zich ervoor in te zetten een harde kerkbreuk te voorkomen. Daarbij schuwt zij niet de verantwoordelijkheid voor een harde kerkelijke breuk bij anderen dan haarzelf neer te leggen. Dat blijkt uit de brief die de Rijnsburggroep aan alle deputaatschappen van de Christelijke Gereformeerde Kerken heeft gestuurd. De waarheid is echter dat de Rijnsburggroep degene is die een kerkbreuk bewust forceert en die op ondeugdelijke gronden probeert te rechtvaardigen.

In zijn commentaar op de Vrije-Interpretatie ‘Vrome praatjes’ stelt Remmelzwaal dat er sprake zou zijn van een overduidelijke dubbele moraal en van stuitende hypocrisie, omdat de Rijnsburggroep geen gewetensvrijheid zou worden gegund. Hoewel het er op het eerste gezicht inderdaad op lijkt dat er met twee maten wordt gemeten, is dat niet het geval.  Er is namelijk verschil in soortelijk gewicht; artikel 31 K.O. biedt de mogelijkheid om een kerkelijk besluit niet te aanvaarden.

Naar aanleiding van de Vrije-Interpretatie ‘Vrome praatjes’ gaf de heer Remmelzwaal een kritische reactie. In Paradox van gehoorzaamheid is het stromanargument dat Remmelzwaal opvoerde als bezwaar tegen de Vrije-Interpretatie ‘Vrome praatjes’ weerlegd. In deze Vrije-Interpretatie zal Remmelzwaals bezwaar tegen de Davidanalogie worden weersproken. Ds. Egas beroept zich op Mattheüs 5:37 ter onderbouwing van zijn standpunt dat er sprake zou zijn van een vertrouwensbreuk binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken.

Met een explosie van emoties bekritiseert de heer Remmelzwaal de Vrije-Interpretatie ‘Vrome praatjes’. Er zou sprake zijn van fundamentele denkfouten. Remmelzwaal zegt namelijk dat de tekst stroman argumentatie bevat, bizarre valse David-analogie hanteert en blijk zou geven van stuitende hypocrisie rondom kerkrecht. Vervolgens vraagt Remmelzwaal zich retorisch af wie de ware scheurmaker is. Hij komt tot de conclusie dat het artikel geen theologische handreiking zou zijn, maar een poging om de theologische opponent monddood te maken door middel van hypocrisie en karaktermoord.

“Wij scheiden ons niet af van de CGK, maar willen juist trouw blijven aan het oorspronkelijke beginsel.”, betoogt ds. Egas in een interview in CVandaag.[1] Volgens ds. Egas zou er bij de Rijnsburggroep geen sprake zijn van een afscheiding zoals in 1834. Het betoog van ds. Egas dat de Rijnsburggroep geen scheurmakers zijn, is inconsequent en innerlijk tegenstrijdig.

In het Nederlands Dagblad wordt de vraag opgeworpen wie de ‘ware CGK’ is nu de Rijnsburggroep vandaag haar landelijke vergadering houdt in Nunspeet.[1] Die vraag is echter eenvoudig te beantwoorden: De Rijnsburggroep is niet de ‘ware CGK’ noch daarvan de rechtmatige voortzetting.

In een opiniebijdrage in het Nederlands Dagblad van 7 maart 2026 stelt Piet Speelman dat de basis van het conflict binnen de Christelijke Gereformeerde kerken ligt bij enkele plaatselijke gemeenten, die aangaven zich niet langer te kunnen houden aan het synodebesluit om geen vrouwelijke ambtsdragers aan te stellen.[1] Volgens Speelman veroorzaakt het presbyteriaal-synodale kerkstelsel van de CGK dat een lokaal conflict uitgroeit tot een landelijk conflict.

Over de behandeling van de revisieverzoeken ‘ViA’ tijdens de Generale Synode 2024-2025 CGK is veel te doen geweest. In de Vrije-Interpretatie ‘Onjuist preadvies’ van 28 januari 2025 is kritiek geuit op het preadvies van professor Selderhuis tijdens de bespreking van een ordevoorstel van de generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken.

In CVandaag uit ds. Uitslag zijn verdriet over het feit dat de Rijnsburggroep als scheurmaker wordt beschouwd. Vanuit zijn perspectief valt dat te begrijpen. De kern daarvan is dat de generale synode de revisieverzoeken inzake 'vrouw in ambt' heeft afgewezen waarmee die kerkelijke weg is afgesloten. Desondanks persisteren kerkenraden onbuigzaam in hun beleid.

De notitie ‘notitie juridische situatie CGK’[1] van mr. De Hek en professor mr. dr.  Zondag heeft de nodige aandacht gekregen in de media. Het CGBeraad voelde zich genoodzaakt zich negatief kritisch erover uit te laten, omdat in de notitie wordt geconcludeerd dat het initiatief van de Rijnsburggroep leidt tot ‘een andere kerkgenootschap dan de CGK’.

In de podcast ‘Dick & Daniël geloven het wel’ van het Nederlands Dagblad van 4 juli 2025 spraken ds. Egas en emeritus hoogleraar Den Hertog met elkaar over de crisis in de Christelijke Gereformeerde Kerken. Een van de kernpunten van ds. Egas zijn bijdrage is dat plaatselijke kerken ontrouw zijn aan hun gegeven woord door ambten open te stellen, omdat zij daarmee zich niet houden aan synodebesluiten. Egas’ standpunt geeft blijk van een hermeneutisch kader van het kerkrecht dat resulteert in een legalistische kerkrechtopvatting.  

In de Vrije-Interpretatie ‘Het prisma van de vrede’ is betoogd dat het soms nodig is, om des vredes wil en om de vredesorde te herwinnen of te bewaken, de burgerlijke rechter in te schakelen, ook als dienaresse van de Vredevorst. De directe aanleiding van ‘Het prisma van de vrede’ waren de vragen naar de geoorloofdheid om de synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken via een kort geding te dwingen zich uit te laten over een ingediend revisieverzoek dat als zeer dringend geval alsnog geagendeerd moest worden. Eén van de vragenstellers was ds A.J.T. Ruis.