Ondeugdelijk fundament

Tijdens de generale synode van de CGK zullen onder andere revisieverzoeken worden behandeld tegen de synodebesluiten van 28 maart 2025 en 3 juni 2025. Dat zijn belangrijke revisieverzoeken, omdat juist deze besluiten ten grondslag liggen aan de rechtvaardiging van de Rijnsburggroep dat zij het kerkverband weer van onderaf zouden moeten opbouwen. Het vormt een belangrijk argument om meerdere vergaderingen, zoals een classis en de generale synode van Hoogeveen in het bijzonder, niet langer te erkennen en zich daaraan te onttrekken. Centraal in de Rijnsburggroep staat de zogenaamde vierslag zijnde: Schrift, belijdenis, kerkorde en synodale besluiten. Daarbij gaat het om strikte nakoming van deze vier, waaronder dus de synodale besluiten. Wie echter de synodale besluitvorming van de synodebesluiten van 28 maart 2025 en 3 juni 2025 beziet, moet vaststellen dat deze besluiten in ieder geval in strijd zijn met de kerkorde en het huishoudelijke regelement van de generale synode, zoals dat gold tijdens de generale synode Rijnsburg-Nunspeet. Als de Rijnsburggroep meent en doet wat zij zegt met de vierslag, kan zij tot geen andere conclusie komen dan dat zij ten onrechte een nieuw kerkverband is begonnen.

Strijdige besluiten 
Het punt is dat beide synodebesluiten genomen zijn in strijd met het Huishoudelijk Reglement van de generale synode. Het Huishoudelijk Reglement is namelijk een synodebesluit dat - overeenkomstig artikel 31 K.O. - voor vast en bondig moet worden gehouden. Dat blijkt al uit de eerste pagina van het Huishoudelijk Reglement waarin verwezen wordt naar de verschillende synodes die het Huishoudelijk Reglement hebben vastgesteld, al dan niet na wijziging daarvan. Ten tijde van de generale synode Rijnsburg-Nunspeet lag het Huishoudelijk Reglement niet onder revisie, zodat het Huishoudelijk Reglement heeft te gelden als een vast en bondig besluit, als bedoeld in artikel 31 K.O.. Naar de norm van de Rijnsburggroep vereist een synodebesluit (strikte) naleving. Als daarmee in strijd gehandeld wordt, is er bovendien sprake van woordbreuk, omdat elke ambtsdrager belooft zich te houden aan de synodale besluiten. Dat is ook de kern van het verwijt dat de Rijnsburggroep de CGK maakt, namelijk dat er onder haar plaatselijke kerken zijn die zich niet houden aan synodebesluiten, in het bijzonder die ten aanzien van ViA en rondom homoseksualiteit. Op 15 september 2025 berichtte Deputaten Vertegenwoordiging aan de kerken dat het synodebesluit om geen roepende kerk aan te wijzen, geen omissie was, maar een weloverwogen meerderheidsbesluit. Dat is evenwel vreemd, want het niet aanwijzen van de roepende kerk is zonder meer in strijd met de kerkorde zelf, in het bijzonder artikel 50 K.O.. Echter, de kerkorde geldt niet meer als de kerkelijke weg ‘stuk’ is, zegt de Rijnsburggroep. Dus als plaatselijke kerken synodebesluiten op grond van hun geweten op grond van Gods Woord niet voor vast en bondig kunnen houden, is er sprake van ongehoorzaamheid en woordbreuk, maar als de kerkelijke weg ‘stuk’ is dan mag de generale synode wel besluiten nemen die in strijd zijn met de kerkorde. Dan zou de tenzij-bepaling van artikel 31 K.O. niet gelden? Het wordt des te ongeloofwaardiger als ter rechtvaardiging hiervan wordt gesteld dat de generale synode daartoe bevoegd zou zijn op grond van artikel 87 K.O.. Immers, dat artikel biedt de generale synode uitsluitend de bevoegdheid de kerkorde te wijzigen. Dat impliceert volgens de Rijnsburggroep dat de synode ook van de kerkorde mag afwijken door besluiten te nemen die in strijd zijn met de kerkorde. Als het meerdere, zijnde het wijzigen van de kerkorde, impliceert dat de generale synode ook het mindere mag, is daarvan de consequentie dat de generale synode altijd in strijd mag handelen met de kerkorde, zelfs als dat beroep op de tenzij-bepaling niet rechtvaardigt. Houdt zij desalniettemin staande dat het besluit wel voor vast en bondig moet worden gehouden, kan dit niet anders betekenen dat zij aanvaardt dat de generale synode besluiten mag nemen die in strijd zijn met de kerkorde.

Gebonden bevoegdheid
Hetzelfde geldt voor de besluiten van 28 maart 2025 en de overige besluiten van 3 juni 2025. Dat deze besluiten in strijd zijn met het Huishoudelijk Reglement blijkt klip en klaar. Artikel 16 van het Huishoudelijk Reglement geeft een drietal opties waarop de generale synode kan sluiten. Zij kan voorlopig of provisorisch sluiten, voorwaardelijk of conditioneel dan wel definitief sluiten; andere varianten zijn er niet. En hoewel artikel 16 een ‘kan-bepaling’ is die suggereert dat de synode ook op andere wijze kan sluiten, is dat niet zomaar het geval.[1] De keuzevrijheid van de generale synode om de vergadering te sluiten is namelijk ingeperkt door de specifieke feitelijke voorwaarden, waarmee er sprake is van een gebonden bevoegdheid van de generale synode. De generale synode kan alleen sluiten indien een van de opties A, B of C zich voordoet. Er is daarom sprake van een limitatieve bevoegdheid. Dat zou ook afstuiten op artikel 17 van het Huishoudelijk Reglement dat namelijk bepaalt onder welke voorwaarden de generale synode van het Huishoudelijk Reglement kan afwijken en daarmee dan ook uiteraard van artikel 16 van het Huishoudelijk Reglement.

Verkeerde toepassing
Op het eerste gezicht lijkt het besluit van 28 maart 2025 een voorwaardelijke sluiting van de generale synode te zijn; het besluit is namelijk nadrukkelijk in de vorm van twee voorwaarden geformuleerd; de eerste voorwaarde betreft dat er onontkoombare dossiers zijn en de tweede voorwaarde is dat  kerken in groten getale aangeven terug te zullen keren binnen de bedding van de genomen synodale besluiten die vast en bondig zijn, wanneer zij eerst daarvan zijn afgeweken. Dat lijkt op artikel 16b voorgeschreven wijze van sluiten van de generale synode, maar dat is het echter niet. De voorwaarde van artikel 16b houdt namelijk in dat als niet vaststaat dat voor in behandeling zijnde zaken de synode tussentijds nog samen zal moeten komen, zij wel met die mogelijkheid ernstig rekening dient te houden. Blijkt het niet noodzakelijk, dan geldt de conditionele sluiting voor definitief; de in het besluit van 28 maart 2025 opgenomen voorwaarden gaan echter niet over in behandeling zijnde zaken, maar gaan over het nog in behandeling te nemen zaken en hoe plaatselijke kerken zich gaan verhouden tot reeds door de generale synode genomen besluiten en dus afgehandelde zaken. Dat wordt ook niet anders voor zover er geredeneerd wordt dat artikel 17 van het Huishoudelijk Reglement de generale synode de bevoegdheid geeft om incidenteel te mogen afwijken van het Huishoudelijk Reglement. Ondanks dat het besluit van 28 maart 2025 met twee derde meerderheid is aangenomen, voldoet het besluit daarom nog niet aan artikel 17. Artikel 17 schrijft immers voor dat er een voorstel tot incidentele afwijking van het Huishoudelijk Reglement moet worden gedaan.[2] Een toevallige twee derde meerderheid die voor het besluit van 28 maart 2025 is, is geen toepassing van artikel 17 Huishoudelijk Reglement. Artikel 17 schrijft niet voor dat een voorstel dat afwijkt van het Huishoudelijk Reglement met twee derde meerderheid kan worden aangenomen, maar dat een voorstel tot incidentele afwijking van het Huishoudelijk Reglement met twee derde meerderheid dient te worden aangenomen. Het betreft derhalve een expliciet  afwijkingsbesluit. In feite geldt hetzelfde voor het besluit van 3 juni 2025. Dat besluit is in strijd met artikel 16c van het Huishoudelijk Reglement. Feit is immers dat op 3 juni 2025 nog lang niet alle agendapunten waren behandeld. Bovendien blijkt dat dit besluit in ieder geval ook niet met twee derde meerderheid is aangenomen. Er waren 49 geldige stemmen uitgebracht waarvan er 31 voor waren, terwijl dat minimaal 33 stemmen hadden moeten zijn. Voor zover al een beroep zou worden gedaan op artikel 17 Huishoudelijk Reglement staat vast dat aan dat artikel niet is voldaan. Dat betekent tegelijkertijd dat daarmee ook vaststaat dat het besluit van 3 juni 2025 niet alleen in strijd is met artikel 50 K.O. wat betreft het niet aanwijzen van de roepende kerk, maar evenzeer in zijn geheel in strijd is met het Huishoudelijk Reglement, in het bijzonder artikel 16 sub c..

Ontbrekende legitimatie 
En daarmee deugt de onderbouwing van de Rijnsburggroep haar handelswijze niet. Besluiten van meerdere vergaderingen, die in strijd zijn met de kerkorde, en synodale besluiten zijn geen rechtsgeldige besluiten; het betreffen besluiten die niet voor vast en bondig kunnen worden gehouden en zouden ook naar maatstaven van civielrecht nietig zijn. De Rijnsburggroep schept wanorde door zich voor haar handelen te beroepen op de synodebesluiten van 28 maart 2025 en 3 juni 2025, terwijl die aantoonbaar in strijd zijn met onder andere artikel 31 K.O., terwijl de Rijnsburggroep strikte naleving van de kerkorde voorstaat. Het rechtvaardigt daarom opnieuw de oproep aan de Rijnsburggroep om terug te keren binnen de structuur van de CGK, zodat er een einde komt aan de wanorde, want onze God is geen wanorde maar van vrede.
________________
[1] 16. Sluiting van de synode 
Een generale synode kan: a. provisorisch gesloten worden, indien vaststaat dat voor afhandeling van in behandeling zijnde zaken de synode op een later tijdstip, voor de volgende synode zal hebben samen te komen; b. conditioneel gesloten worden, indien niet vaststaat dat voor in behandeling zijnde zaken de synode tussentijds nog samen zal moeten komen, maar men met de mogelijkheid ernstig rekening dient te houden. Blijkt het niet noodzakelijk, dan geldt de conditionele sluiting voor definitief; c. definitief gesloten worden, indien alle agendapunten zijn afgehandeld. De definitieve sluiting zal plaatsvinden in een openbare zitting, na een toespraak van de preses, met Schriftlezing en dankgebed
[2] 17. Slotbepalingen
Een voorstel tot incidentele afwijking of tot wijziging c.q. aanvulling van deze regeling dient aangenomen te worden met tweederde van het aantal uitgebrachte geldige stemmen.